نشریه محبوب صنايع غذايي

فرآورش

 

جـلـبكـها (آلگها)(algae): جـلبك هـا از دستـه آغـازيـان
فتواتوتروف مي بـاشند، يعـنـي قادرند با فتوسنتز مواد غير


ارگـانـيـك را بـه مـواد ارگـانيك تبديل كنند. فتوسنتز فرآيندي
اسـت كـه طي آن نور خورشيد و دي اكسيد كربن به غذا و
اكسـيـژن تبديل ميشود. 73 تا 87 درصد اكسيژن كره زمين
توسط جلبكها (فيتوپلانكتونها) توليد ميگردد. فيتوپلانكتونها
جـزو جــلبكهاي تك سلولي بوده، و نخستين حلقه زنجيره
غذايي جانوران آبزي  را تشكيل مي دهند. جلبك ها عمدتاً
در آبهاي كم عمق مي رويند. اما زيستگاه آنها ميتواند در خشكي و مناطق مرطوب، صخره ها، چشمه هاي آب گرم، سنگها و صخره ها، فاضلاب ها و مناطق برفي نيز باشد. همچنين جلبك ها بصورت همزيستي و يا انگل نيز زيست ميكنند. جلبك ها براي رشد به نور خورشيد، دي اكسيد كربن(CO2) ، آب و مواد معدني نياز دارند. جلبكها مانند گياهان حاوي كلروفيل و قابليت فتوسنتز ميباشند، اما برخلاف آنها فاقد ريشه، ساقه، برگ و گل هستند. ديواره سلولي جلبكها از سلولز، گليكوپروتئين ها و پلي ساكاريدها تشكيل يافته است. ذخيره غذايي در جلبك ها نيز به شكل نشاسته است.(برخي نيز بصورت روغنها و قندهاي گوناگون).

تقسيم بندي جلبك ها:

1-جلبك هاي پر سلولي (ماكرو آلگ ها)(SEAWEED):

- جلبك هاي قرمز(رودوفيت ها): مانند نوري(NORI) ،(IRISH MOSS) و دولس(DULCE)

 - جلبك هاي قهوه اي (فائوفيتها): نظير كلپ (KELP)، سارگاسومSARGASSUM(KOMBU)،(WAKAME)،(ARAME) و(HIJIKI)

 - جلبك هاي سبز (كلروفيت): نظير كاهوي دريايي(ULVA)

 - جلبك هاي طلايي

نكته: حجم توليد جهاني ماكرو آلگ ها حدود 5 ميليون تن است كه شامل 67 درصد آلگ هاي قرمز ، 30 درصد آلگ هاي قهوه اي و 3 درصد آلگ هاي سبز و ميكرو الگ ها است.

2- جلبك هاي تك سلولي(ميكرو آلگها):

- فيتوپلانكتونها و دياتوم ها.

- كلرلا(CHLORELLA)(كلرلا ولگاريس): يك نوع جلبك سبز است. از آنجايي كه ديواره سلولي آن از سلولز است از اينرو آن را بشكل پودر در مي آورند تا هضم آن آسان شود. بصورت مكمل غذايي عرضه ميشود، نظير (ALGOMED) در ايران.

 - اسپيرولينا (SPIRULINA): نوعي سيانوباكتري و يا جلبك سبز-آبي ميباشد. بصورت مكمل غذايي عرضه ميگردد.

 - (DUNALIELLA): بصورت مكمل غذايي عرضه ميگردد. غني از بتاكاروتن و حاوي 18 تا 22 نوع اسيد آمينه است.

نكته: عصاره ميكرو آلگ ها به اشكال كپسول، پودر و قرص قابل تهيه است.

3- سيانوباكتريها(CYANOBACTERIA): كه به جلبك هاي سبز-آبي نيز شهرت دارند، در واقع نوعي باكتري ميباشند كه قابليت فتوسنتز نيز دارند. برخي از آنها توليد سم كرده و در حيوانات و انسان ممكن است ايجاد مسموميت كنند.

مصارف جلبك ها:

1-صنايع غذايي.

2-مكمل هاي غذايي.

3-تهيه كود.

4-منبع انرژي: به عنوان بيوديزل (بيوديزل سوختي تجديد پذير و تجزيه پذير است كه از روغن گياهي و يا چربي حيواني به دست مي آيد. اين سوخت را مي توان به راحتي با گازوييل مخلوط و در خودروهاي گازوييل سوز استفاده کرد)

5-تهيه هيدروژن: جلبك ها در غياب سولفور عوض رها سازي اكسيژن، هيدورژن توليد ميكنند.

6-مصارف دارويي.

7-مصارف بهداشتي، آرايشي.

8-كنترل آلودگي: زدودن دي اكسيد كربن هوا، جذب پسماند كودها از رواناب هاي مزارع، تصفيه فاضلا بها.

9-به عنوان علوفه.

10-جايگزيني رنگدانه هاي شيميايي با رنگدانه هاي جلبك.

11-استخراج روغن از جلبك ها كه مصارف صنعتي فراوان دارد.

12-استتخراج آگار، آلژينات و كاراژينان.

- آگار(AGAR/AGAR-AGAR/KANTEN): نوعي پلي ساكاريد است كه از جلبك هاي قرمز استخراج ميشود. آگار به عنوان محيط كشت باكتريها و قارچها، ملين، عامل تغليظ كننده (در ژلاتين، بستني، شيريني ها، نوشيدني ها و سوپ ها)، پايدار كننده، كنترل چاقي و ديابت، و مواد قالبگيري در دندانسازيها استفاده ميگردد.

- آلژينات(ALGINATE): يا اسيد آلژنيك يك صمغ چسبناك است، كه در ديواره سلولي جلبك هاي قهوه اي به وفور يافت ميشود. در آب نامحلول بوده اما جاذب آب است. طيف وسيع مصارف آلژينات شامل: در محصولات لاغري، توليد كاغذ و منسوجات، ضد آب و ضد آتش كردن منسوجات، عامل ژلاتين كننده و تغليظ كننده (در نوشيدني ها، بستني ها و مواد آرايشي)، عامل سم زدا (جذب فلزات سمي از خون)، در تهيه آنتي اسيد ها، مواد قالبگيري در دندانپزشكي، چسبها، رنگدانه ها و پوشش زخمها.

- كاراژينان(CARRAGEENANS): نوعي پلي ساكاريد است كه از جلبك هاي قرمز استحراج ميگردد. در آب داغ نيز حل ميگردد. مصارف آن شامل: عامل تغليظ كننده (در بستني، دسرها، سسها، ژلها)، پايدار كننده در خمير دندانها، عامل تغليظ كننده در مواد آرايشي و شامپو، بعنوان نگهدارنده در فرآورده هاي گوشتي.

نكته: در ايرلند استخرهاي درمانگري وجود دارد كه از آب دريا و جلبك پر شده اند. به عقيده ايرلندي ها قرار گرفتن در اين استخرها در تسكين دردهاي روماتيسمي و آرتريت موثر است.

ارزش تغذيه اي جلبك ها:

1- چربي جلبك ها بسيار اندك بوده و  كم كالري هستند.

2-غني از فيبر ميباشند.

3-غني از مواد معدني از جمله كلسيم، آهن، منيزيوم، سلنيوم، روي، مس، پتاسيم، سديم، و كرم ميباشند.

4-حاوي ويتامينهاي B1,B12,B2,B9، ويتامين C، ويتامين E و ويتامين A به شكل بتاكاروتن ميباشند.

5- منبع پروتئين ميباشند. به ويژه جلبك نوري(NORI) كه 25 تا 35 درصد وزن خشك آن از پروتئين تشكيل يافته است.

6-حاوي كلروفيل ميباشند. كلروفيل از رشد تومورهاي سرطاني جلوگيري ميكند.

7-غني از اسيدهاي نوكلئيك DNA و RNA ميباشند.

8-حاوي اسيد هاي چرب غير اشباع  امگا 3 و 6 ميباشند.

مكمل هاي غذايي اسپيرولينا و كلرلا:

 55 تا 77 درصد وزن خشك اسپيرولينا و 45 تا 55 درصد وزن خشك كلرلا از پروتئين تشكيل يافته است. واجد تمام اسيد آمينه هاي ضروري بوده و پروتئين كامل محسوب ميگردند. البته نه به كيفيت پروتئين گوشت، شير و تخم مرغ. از سويي ميزان جذب پروتئين اين مكمل ها بالا ميباشد.

فوايد مكمل هاي ميكرو آلگ ها براي سلامتي:

1-سم زدايي: با فلزات سنگين نظير جيوه، سرب، كادميوم، آرسنيك و سموم حشره كش تركيب و آن را از بدن خارج  ميكند.

2-تقويت سيستم ايمني بدن.

3-پاك سازي سيستم گوارش.

4-كاهش فشار خون.

5-ضد يبوست.

6- آنتي اكسيدان قوي و مقابله با راديكال هاي آزاد.

7-خواص ضد سرطاني.

8-ضد باكتري.

9-تعديل كننده هورمونها.

10-تاثير مثبت بروي پوست و موها.

11-بهبود متابوليسم بدن.

12-تصفيه كننده كبد و بهبود سلامت تيروئيد.

13-انرژي زا.

14-افزايش دهنده باكتريهاي مفيد روده.

15-تسريع روند التيام زخمها بخاطر وجود فاكتور رشد در آنها.

16-خواص ضد التهابي دارند.

16-خشبو كننده تنفس.

نكته: موارد فوق تنها ادعاي توليد كنندگان مكملهاي ميكروآلگ ها بوده و اين مكملها نبايستي به عنوان دارو جهت درمان بيماري استفاده گردند. اما از سويي مصرف آنها كاملا بي خطر بوده، و داراي ارزش تغذيه اي خوبي ميباشند.

احتياط در مصرف قرصهاي مكمل ميكروآلگ ها:

1-در حدود 30 درصد افراد به جلبك ها آلرژي دارند.

2-زنان باردار و شيرده بهتر است از اين مكملها مصرف نكنند.

نكته آخر:

توصيه ما به شما اينكه بيشتر از محصولات ماكرو آلگها استفاده كنيد .

+ نوشته شده در  85/10/08ساعت   توسط مهدي هاشمي  |